Khoẻ 24

Đông trùng hạ thảo

Đông trùng hạ thảo là gì? Đông trùng hạ thảo có bản chất là dạng ký sinh của loài nấm Cordyceps sinensic trên cơ thể sâu Hepialus fabricius.. Các loài nấm này phân bố rộng ở châu Á và châu Úc nhưng phổ biến nhất là ở các vùng cao nguyên cao hơn mặt biển từ 4.000 đến 5.000m như: Tây Tạng, Tứ Xuyên, Thanh Hải, Cam Túc, Vân Nam... thuộc Trung Quốc. Tên gọi "Đông trùng hạ thảo" là vì vào mùa hè nấm Cordyceps sinensic mọc chồi từ đầu con sâu nhô lên khỏi mặt đất. Vào mùa đông thì nhìn cặp cá thể này giống con sâu (côn trùng), còn đến mùa hè thì chúng trông giống một loài thực vật (thảo mộc).

Khi thấy nhiều VĐV Trung Quốc đạt HCV và phá kỷ lục thế giới, một số chuyên gia y tế Tây phương khi đó bắt đầu bắt đầu nghi ngờ và thắc mắc các VĐV này đã sử dụng doping, cụ thể là chất kích tố steroid để tăng thể lực nhất thời cho VĐV. Tuy nhiên, thử đi thử lại vẫn không tìm thấy dấu vết của sự gian lận!

Thế là họ lân la hỏi chuyện các HLV của ĐT Trung Quốc.

Không hề giấu diếm, các HLV Trung Quốc tiết lộ rằng ngoài những phương pháp tập luyện khắc nghiệt, đội ngũ VĐV này còn được bồi bổ bởi thứ thần dược có tên Đông trùng hạ thảo.

Thế nhưng, lần này, các chuyên gia Tây y không thể khoanh tay ngồi nhìn được nữa. Họ bắt đầu bắt tay vào khám phá bí ẩn của thứ báu vật thảo dược Trung Hoa.

Sau đó, chính tờ tạp chí Y học của New York, qua các nghiên cứu lâm sàng phải khẳng định rằng Đông trùng hạ thảo có rất nhiều thành phần tương tự như nhân sâm, có tác dụng cải thiện chức năng gan, giải độc cho thận, nâng cao khả năng miễn dịch, làm tráng dương, cường lực, kích thích chức năng tình dục và làm giảm lượng cholesterol trong máu.
Mặt khác, Đông trùng hạ thảo hầu như không thấy tác dụng phụ đến cơ thể của người hay động vật.

Hái một con trùng bằng sát hại… 18 người

Nơi được xem là trung tâm cho sự phát triển của Đông trùng hạ thảo chính là miền cao nguyên Tây Tạng, Tứ Xuyên với những ngọn núi cao trên 4.000m.

Miền đất này xưa kia vốn là một nơi vô cùng héo lánh, nguyên sơ và là nơi mà Phật giáo đã sớm đặt chân và bám rễ trong đời sống cộng đồng.

Trong văn hoá bản địa, người ta coi con "trùng" này như vàng ròng. Theo các quy ước thì trùng thảo bị cấm đào vì nó được coi là "linh khí của đất".

Người ta thậm chí còn đưa ra một lời nguyền: "Hái một con trùng bằng với sát hại 18 người". Và tất nhiên, nếu ai đào Đông trùng hạ thảo thì người đó sẽ phải gánh chịu những trận ốm đau hoặc khuynh gia bại sản.

Thêm vào đó, hành động mang tính chất báng bổ này sẽ còn làm liên luỵ đến gia đình và bè bạn.

Cho nên, trong một thời gian dài, chẳng mấy người bản xứ quan tâm đến thứ thần dược “nhà trồng được” này, thậm chí còn kiềng nể và tránh xa nó.

Trong mắt người bản xứ, việc những người Hán và người Mãn đến đây săn tìm trùng, là hành vi xúc phạm đến thiên địa. Điều này chỉ thay đổi khi sản vật quê hương họ được cả Đông y và Tây y tung hô như một thứ thần dược, và cùng với đó là nhu cầu tiêu thụ ngày một lớn hơn…

Lời nguyền đã bị hoá giải

Người Tây Tạng lẽ đương nhiên là rất coi trọng linh khí của trời đất vì đó là tư tưởng của đạo Phật, cho nên đã có thời rất sợ lời nguyền: “Hái một con trùng bằng với sát hại 18 người”.

Thế nhưng không phải tất cả mọi người đã sợ. Có một số kẻ đã “phá rào” đi đào trùng thảo để bán cho các lái buôn phương xa.

Họ sẵn sàng đón nhận tai hoạ ập xuống đầu họ và gia đình họ vì họ đã ở bước đường cùng, không có nhiều đất canh tác, không nghề nghiệp. Nhưng tai hoạ, ốm đau thì chẳng thấy đâu, mà tiền bán lại đủ sức trang trải cho cuộc sống khắc nghiệt.

Thế là họ không còn quan tâm đến điều cấm kị đó nữa và chẳng ngần ngại gì vào rừng khai thác, thậm chí có lúc hứng lên còn mang về nhà làm bữa “cải thiện”.

Tất nhiên, việc này cũng có sự tham gia của những người dân từ miền xuôi lên trong cơn khát ngày một cao về thần dược. Lời nguyền này đã bị lung lay dữ dội và giờ đây chỉ còn tồn tại trong tầng lớp… sư sãi.

 Đã từng vừa bán vừa rao vẫn… ế hàng

Cầu đã có, cung ắt phải đáp ứng. Và từng đoàn người bắt đầu đổ về vùng cao nguyên khô cằn Tây Tạng trong một cuộc tìm kiếm đầy chông gai và cạm bẫy.

Tuy nhiên, trước đó, ít ai biết rằng, món hàng Đông trùng hạ thảo cũng có những lúc thật bi đát. Đó là thời kì những năm 70 và 80, khi Trung Quốc còn đang trong giai đoạn Cách mạng văn hoá, chẳng mấy người quan tâm đến Đông trùng hạ thảo.

Đây được xem là giai đoạn đóng băng và thất thu nặng nề nhất của thị trường. Đông trùng hạ thảo lâm vào cái thế “vừa bán vừa rao vẫn… ế hàng”.

Người bản địa phải chèo kéo mỏi mồm mới “vớ” được một ông khách trả khoảng 0,08 USD cho một thân trùng to.

Tuy nhiên, gió đã đổi chiều kể từ giữa thập niên 80 sau khi hàng loạt các chính sách kinh tế thời mở cửa giúp cho đời sống người dân ngày càng khấm khá. Và hệ quả là họ có thêm nhiều điều kiện để tìm lại những “vốn cổ” đã bị thất truyền trong một giai đoạn. Và một trong những điều đầu tiên họ nghĩ đến chính là Đông trùng hạ thảo. Dù vậy, đến năm 1982, chỉ cần khoảng 200 NDT là đã có một món hàng “ngon”.

Hàng ngàn người “chổng mông” mỗi ngày

Thu hái trùng thảo là một quá trình tương đối khó và phải tinh tế. Đối với từng cây trùng thảo thì việc thu hoạch rộ nhất chỉ vỏn vẹn trong mấy ngày.

Nếu đào quá sớm, bào tử trùng thảo vẫn chưa trưởng thành, hàm lượng thành phần sẽ rất thấp.

Nếu đào quá chậm thì không những bào tử bị gió phân tán, bị khô héo sẽ không thích hợp làm thuốc nữa mà tuyết tan ra cũng rất khó tìm.

Trên những triền núi cao hơn 4.000 m so với mực nước biển thuộc tính Tứ Xuyên, hàng ngàn người bản xứ Tây Tạng băng qua những sườn đồi trọc quanh vùng, chổng mông lên trời để để tìm Đông trùng hạ thảo.

Nhập vào đoàn người này là hàng trăm người dân tứ xứ đang thử tìm vận may. Ở cái vùng này, thậm chí, việc tìm trùng nóng bỏng đến nỗi ngay cả trẻ em cũng phải bỏ các kì nghỉ hè để giúp đỡ bố mẹ.

“Tôi nghĩ có chút gì đó điên cuồng”

“Cả thế giới muốn có nó, vì thế đông trùng hạ thảo giờ quý như vàng vậy” - Ông Deng Yazhi, một tay săn thảo dược chuyên nghiệp khẳng định - "Giờ đây, nhà nhà đi tìm nó, chỉ để người già ở nhà. Tôi nghĩ có chút gì đó điên cuồng ở đây nhưng tôi cũng muốn kiếm tiền". Ông Deng đã quyết định nghỉ việc ở một quán ăn ở Tứ Xuyên để tìm kiếm thần dược này.

Sáng tinh mơ, Tangba, một thầy lang bản địa cùng những người đồng hành khác lại hối hả lên đường với một chiếc túi và một cây cuốc trong tay.

Họ đào xới rất cẩn thận để tránh làm hư hỏng thần dược. Buổi chiều muộn, họ lại uể oải bước về, có người mặt mày hớn hở, người lại ủ dột với cái túi trống rỗng.

Đôi khi, thời tiết không mấy thuận lợi ở trên núi khiến cho công việc trở nên vất vả hơn. Nhưng với Tangba thì "Thời tiết có thế nào thì chúng tôi cũng vẫn đi đào. Tôi biết vào trong khu bảo tồn để hái thảo dược là phạm pháp nhưng tôi phải làm liều để cải thiện đời sống".

Khoẻ 24 (nguồn: VTV)